काठमाडौं । अमेरिका ले इरान सँग जारी द्वन्द्व अन्त्य गर्ने उद्देश्यले १५ बुँदे युद्धविराम प्रस्ताव अघि सारेको छ। उक्त प्रस्ताव पाकिस्तान मार्फत इरानसम्म पुर्‍याइएको जनाइएको छ, जसले अमेरिका–इरानबीच वार्ता पुनः सुरु गराउन मध्यस्थताको संकेत दिएको छ।

यसैबीच, अमेरिका पश्चिम एसिया क्षेत्रमा आफ्नो सैन्य उपस्थिति थप सुदृढ बनाउने तयारीमा देखिएको छ। करिब ५० हजार सैनिक पहिले नै तैनाथ रहेका बेला थप करिब एक हजार सैनिक पठाउने तयारी गरिएको छ भने समुद्री सैनिकहरूको ठूलो संख्यामा परिचालन भइरहेको छ। यसलाई भविष्यका सम्भावित निर्णयका लागि रणनीतिक लचिलोपन कायम राख्ने प्रयासका रूपमा हेरिएको छ।

यद्यपि कूटनीतिक पहल तीव्र बने पनि परिस्थिति अझै जटिल छ। इरानले अमेरिकासँग कुनै औपचारिक वार्ता नभएको दाबी गर्दै आएको छ भने अमेरिकाले भने वार्ता भइरहेकै संकेत दिएको छ। यसले दुवै पक्षबीचको अविश्वास अझै गहिरो रहेको देखाउँछ।

पश्चिम एसियाको महत्वपूर्ण जलमार्ग हर्मुज जलडमरूमध्य पनि तनावको केन्द्र बनेको छ। इरानले यस क्षेत्रमा नियन्त्रण कडा बनाएपछि अन्तर्राष्ट्रिय व्यापार प्रभावित भएको छ भने इन्धनको मूल्यमा तीव्र वृद्धि देखिएको छ, जसले विश्व अर्थतन्त्रमा समेत असर पार्ने चिन्ता बढाएको छ।

युद्धका क्रममा दुवै पक्षबाट आक्रमण जारी रहेका छन्। इरानले इजरायल तर्फ मिसाइल र ड्रोन आक्रमण गरिरहेको छ भने इजरायलले इरान र लेबनान का विभिन्न स्थानमा हवाई आक्रमण गरिरहेको छ। यी आक्रमणमा सर्वसाधारणको ज्यान जाने तथा घाइते हुने घटनाहरू पनि भएका छन्।

लेबनानमा पनि तनाव थप चर्किएको छ। इजरायलले त्यहाँ इरान समर्थित समूहहरूलाई लक्षित गर्दै आक्रमण गरेको जनाएको छ भने लेबनान सरकारले इरानी राजदूतलाई देश छोड्न निर्देशन दिएको छ, जसले क्षेत्रीय तनावलाई अझ जटिल बनाएको छ।

यसबीच पाकिस्तानले अमेरिका र इरानबीच वार्ता गराउन आफू तयार रहेको जनाएको छ। वार्ता सफल भएमा निकट भविष्यमा युद्धविराम सम्भव हुने आशा गरिएको छ। तर, दुवै पक्षका कडा अडान र आपसी अविश्वासका कारण तत्काल समाधान भने चुनौतीपूर्ण देखिएको छ।

समग्रमा, एकातर्फ कूटनीतिक प्रयास जारी रहँदा अर्कोतर्फ सैन्य गतिविधि पनि तीव्र भइरहेका छन्, जसले पश्चिम एसियाको अवस्था अझ संवेदनशील र अनिश्चित बनाएको छ।